De Europese Unie gaat steeds krachtiger optreden tegen greenwashing. Met de Empowering the Consumer for the Green Transition Directive, gepubliceerd op 6 maart 2024, wil de EU consumenten beter beschermen én bedrijven aansporen om eerlijk en transparant te communiceren over duurzaamheid. Lidstaten, waaronder België, moeten de richtlijn uiterlijk op 27 maart 2026 omzetten in nationale wetgeving; de regels gelden vanaf 27 september 2026.
Waarom deze richtlijn?
Greenwashing is de voorbije jaren sterk toegenomen. Bedrijven gebruiken vage of misleidende duurzaamheidsclaims, waardoor consumenten verkeerde keuzes maken. De nieuwe richtlijn versterkt bestaande wetgeving - zoals de Richtlijn Oneerlijke Handelspraktijken (UCPD) en de Richtlijn Consumentenrechten (CRD) - met duidelijke verboden, strengere eisen en meer transparantie over duurzaamheid.
Ze vult bovendien de (voorlopig gepauzeerde) Green Claims Directive aan, die gedetailleerde regels bevat over de
onderbouwing van duurzaamheidsclaims.
Wat verandert er?
1. Strengere regels voor duurzaamheidsclaims
De lijst met misleidende of verboden praktijken wordt aanzienlijk uitgebreid. Enkele belangrijke wijzigingen:
- Duurzame, sociale en circulaire kenmerken gelden voortaan expliciet als materiële producteigenschappen.
- Claims over toekomstige prestaties zoals “net zero in 2040” moeten gebaseerd zijn op concrete, openbaar beschikbare en verifieerbare plannen.
- Misleidende nadruk op irrelevante kenmerken wordt verboden, zoals “plasticvrij” voor producten waarin plastic nooit voorkomt.
- Volledig verboden zijn onder meer:
- Labels zonder erkend certificeringsschema.
- Generieke claims als “groen”, “eco” of “planet friendly” zonder hard bewijs.
- Gedeeltelijke claims die de indruk van volledige duurzaamheid wekken.
- CO₂‑neutraliteitsclaims die uitsluitend op compensatie steunen.
Doel: consumenten beschermen tegen misleiding én bedrijven verplichten tot inhoudelijke, bewijsbare communicatie.
2. Meer producttransparantie voor consumenten
Handelaars moeten duidelijker communiceren over:
- Duurzaamheid en commerciële garanties die verder gaan dan de wettelijke garantie.
- Repareerbaarheid, zoals levensduur, beschikbaarheid van onderdelen en herstelgemak.
Bovendien mag men consumenten niet verplichten om onderdelen enkel bij de producent te kopen. Zo wil de EU reparatie stimuleren en de circulaire economie versterken.
3. Nieuw geharmoniseerd labelsysteem
Nieuw is de introductie van een geharmoniseerd labelsysteem,vergelijkbaar met het bestaande energielabel:
- Harmonised notice: maakt de wettelijke garantie op duurzaamheid zichtbaar.
- Harmonised label: geeft een overzicht van alle extra duurzaamheidsbeloftes van de producent.
Lidstaten mogen zelf de handhaving van deze regels en bijhorende sancties opleggen.
Hoe verhoudt dit zich tot de Green Claims Directive?
De Green Claims Directive staat momenteel on hold, maar blijft relevant. Ze legt vast hoe duurzaamheidsclaims moeten worden onderbouwd: wetenschappelijk, publiek toegankelijk (bijvoorbeeld via QR‑codes), regelmatig geactualiseerd en onafhankelijk geverifieerd. Officiële labels zouden daarin strikt gereguleerd worden. Als deze richtlijn alsnog wordt aangenomen, vormt ze een verdieping van de Empowering the Consumer for the Green Transition Directive.
Conclusie
De Empowering the Consumer for the Green Transition Directive is een stevige stap vooruit in de strijd tegen greenwashing. Dankzij strengere regels, meer transparantie en uniforme labels krijgen consumenten betrouwbaardere informatie, terwijl bedrijven hun claims zorgvuldiger moeten onderbouwen. De komende jaren worden cruciaal: lidstaten moeten de richtlijn implementeren, en bedrijven zullen hun marketing en duurzaamheidscommunicatie grondig moeten herzien.